Skuteczna ochrona prawna w sprawie o rozwód z przemocą domową
Kancelaria z sukcesem zakończyła sprawę, w której klientka doświadczała przemocy psychicznej i ekonomicznej ze strony męża. Dzięki wielotorowej strategii procesowej udało się uzyskać szereg korzystnych rozstrzygnięć sądowych: zakaz kontaktowania się sprawcy z klientką, zabezpieczenie alimentów w kwocie 7 500 zł miesięcznie na troje dzieci, zabezpieczenie miejsca zamieszkania dzieci przy matce, a finalnie — nakaz opuszczenia wspólnego domu przez sprawcę przemocy.
Sprawa stanowi przykład kompleksowego podejścia do ochrony ofiary przemocy domowej, łączącego postępowanie rozwodowe z postępowaniem z zakresu ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
Tło sprawy — przemoc psychiczna i ekonomiczna w małżeństwie
Do kancelarii zgłosiła się klientka, wobec której małżonek stosował przemoc — zarówno psychiczną, jak i ekonomiczną. Mąż nie łożył środków na utrzymanie dzieci. Dodatkowo pobierał świadczenie 800+ na dzieci na swój rachunek bankowy i nie przekazywał tych środków klientce.
Interwencje Policji, wzywane na miejsce, ograniczały się do sporządzenia notatki. Klientka, nie mogąc znieść dłużej przemocowych zachowań, podjęła decyzję o wyprowadzeniu się z dziećmi ze wspólnego domu i zamieszkaniu w wynajmowanym mieszkaniu.
Kontekst prawny — jak prawo chroni ofiary przemocy domowej?
Czym jest przemoc domowa w świetle prawa?
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U.2024.1673 t.j.), przemocą domową jest jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej.
Ustawa wyraźnie wymienia następujące formy przemocy domowej:
- narażanie na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,
- naruszanie godności, nietykalności cielesnej lub wolności,
- powodowanie szkód na zdrowiu fizycznym lub psychicznym,
- ograniczanie lub pozbawianie dostępu do środków finansowych lub możliwości uzyskania samodzielności finansowej,
- istotne naruszanie prywatności lub wzbudzanie poczucia zagrożenia.
W omawianej sprawie zachowanie małżonka — nieprzekazywanie środków na utrzymanie dzieci i przejmowanie świadczenia 800+ — stanowi klasyczny przykład przemocy ekonomicznej.
Zabezpieczenie alimentów w trakcie postępowania rozwodowego
Zgodnie z art. 753 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. Co istotne, podstawą takiego zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia — nie jego pełne udowodnienie.
Oznacza to, że już na wstępnym etapie sprawy rozwodowej sąd może zobowiązać jednego z małżonków do łożenia na utrzymanie dzieci. Postanowienie o zabezpieczeniu alimentów jest natychmiast wykonalne — zapewnia dzieciom bieżące środki utrzymania jeszcze przed wydaniem wyroku rozwodowego.
Nakaz opuszczenia wspólnego mieszkania przez sprawcę przemocy
Art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej przewiduje możliwość żądania, aby sąd zobowiązał osobę stosującą przemoc domową do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania. Wniosek taki przysługuje osobie doznającej przemocy, również gdy sama opuściła mieszkanie z powodu stosowanej wobec niej przemocy (art. 11a ust. 2 pkt 1).
Postanowienie sądu o zobowiązaniu sprawcy do opuszczenia mieszkania jest z mocy prawa zaopatrzone w klauzulę natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że sprawca musi opuścić dom niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia.
Z kolei art. 11aa tej ustawy umożliwia uzyskanie zakazu zbliżania się lub zakazu kontaktowania się ze sprawcą przemocy, gdy ten swoim zachowaniem stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby doznającej przemocy.
Przebieg postępowania i uzyskane rozstrzygnięcia
W imieniu klientki kancelaria podjęła działania równocześnie na dwóch frontach:
- Do sądu okręgowego złożono pozew o rozwód z wnioskami o zabezpieczenie miejsca zamieszkania dzieci przy matce oraz zabezpieczenie alimentów na dzieci.
- Do sądu rejonowego skierowano wniosek z zakresu ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
Sąd rejonowy zareagował niezwykle sprawnie — już po trzech dniach od wpływu wniosku wydał postanowienie o zabezpieczeniu poprzez zakaz kontaktowania się sprawcy z klientką.
W międzyczasie sąd okręgowy wydał postanowienie o zabezpieczeniu alimentacyjnym w wysokości 7 500 zł miesięcznie na troje dzieci oraz zabezpieczył miejsce zamieszkania dzieci przy matce.
Następnie sąd rejonowy, po przeprowadzeniu postępowania, wydał postanowienie o zobowiązaniu męża klientki do opuszczenia wspólnego domu. Postanowienie to z mocy prawa zostało zaopatrzone w klauzulę natychmiastowej wykonalności.
Efekt podjętych działań:
- klientka z dziećmi powróciła do wspólnego domu,
- otrzymuje 7 500 zł alimentów miesięcznie na troje dzieci,
- dzieci zamieszkują razem z matką,
- udało się również odzyskać świadczenie 800+ na dzieci.
Co to oznacza w praktyce — jak pomoc adwokata zmienia sytuację ofiary przemocy?
Omawiana sprawa pokazuje, że kompleksowe podejście prawne do problemu przemocy domowej przynosi wymierne efekty. Połączenie postępowania rozwodowego z wnioskami z zakresu ustawy antyprzemocowej pozwoliło na szybkie i skuteczne zabezpieczenie interesów klientki i dzieci.
Kluczowe znaczenie miało równoległe prowadzenie postępowań przed dwoma sądami. Dzięki temu ochrona klientki została zapewniona wielowarstwowo: od zakazu kontaktu, przez zabezpieczenie finansowe, aż po odzyskanie domu.
Osoby, które doświadczają przemocy domowej — w tym przemocy psychicznej i ekonomicznej — mogą skonsultować swoją sytuację z adwokatem specjalizującym się w sprawach rodzinnych. Im wcześniej zostaną podjęte działania prawne, tym szybciej możliwa jest skuteczna ochrona.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest przemoc ekonomiczna w małżeństwie?
Przemoc ekonomiczna to forma przemocy domowej polegająca na ograniczaniu lub pozbawianiu drugiej osoby dostępu do środków finansowych. Może obejmować nieprzekazywanie pieniędzy na utrzymanie rodziny, przejmowanie świadczeń socjalnych, kontrolowanie wydatków czy uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej.
Jak szybko sąd może wydać zakaz kontaktu w sprawie o przemoc domową?
Sąd rozpoznaje wnioski z zakresu ochrony przed przemocą domową w trybie przyspieszonym. W praktyce postanowienie o zakazie kontaktowania się lub zakazie zbliżania może zostać wydane nawet w ciągu kilku dni od złożenia wniosku. Postanowienie jest natychmiast wykonalne.
Czy mogę otrzymać alimenty jeszcze przed wyrokiem rozwodowym?
Tak. Już na etapie złożenia pozwu o rozwód można wnioskować o zabezpieczenie alimentów. Sąd może wydać takie postanowienie na podstawie samego uprawdopodobnienia roszczenia. Zabezpieczone alimenty są natychmiast wykonalne.
Czy sąd może nakazać sprawcy przemocy opuszczenie wspólnego domu?
Tak. Na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej sąd może zobowiązać osobę stosującą przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania. Więcej na ten temat wyjaśniamy w artykule: jak uzyskać nakaz eksmisji sprawcy przemocy domowej.
Czy ofiara przemocy domowej musi wyprowadzić się z domu?
Nie. Prawo przewiduje rozwiązania, dzięki którym to sprawca przemocy opuszcza wspólne mieszkanie. Ofiara ma prawo pozostać w domu lub do niego wrócić, jeśli wcześniej się wyprowadziła z powodu przemocy.
Ciekawostka prawnicza
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej obowiązuje w Polsce od 2005 roku, jednak w 2023 roku przeszła istotną nowelizację. Zmieniono wówczas nie tylko nazwę ustawy (z „przemocy w rodzinie” na „przemoc domową”), ale przede wszystkim rozszerzono definicję przemocy, wyraźnie wyodrębniając przemoc ekonomiczną jako jedną z jej form. Zmiana ta była m.in. odpowiedzią na standardy Konwencji Stambulskiej (Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej), ratyfikowanej przez Polskę w 2015 roku. Dzięki nowelizacji osoby doświadczające przemocy finansowej w małżeństwie mogą dziś skuteczniej dochodzić ochrony prawnej.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w podobnej sprawie, zapraszamy do kontaktu z kancelarią. Oferujemy konsultacje prawne online oraz spotkania w siedzibie kancelarii w Warszawie.
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Każda sprawa jest indywidualna — przedstawiony wynik postępowania nie gwarantuje analogicznego rozstrzygnięcia w innej sprawie. Przedstawione treści odzwierciedlają stan prawny na dzień 20 kwietnia 2026 r. W celu uzyskania indywidualnej porady prawnej, uwzględniającej konkretne okoliczności sprawy, prosimy o kontakt z kancelarią.